ਹੀਰ

ਹੀਰ
***
(ਉੱਚਾ ਬੁਰਜ ਬਰੋਬਰ ਮੋਰੀ
ਦੀਵਾ ਕਿਸ ਵਿਧ ਧਰੀਏ
ਚਾਰੇ ਨੈਣ ਕਟਾ ਵੱਢ ਹੋਗੇ
ਕੀਹਦੀ ਹਾਮੀਂ ਭਰੀਏ…। --- ਇੱਕ ਲੋਕ ਬੋਲੀ)

ਹਾਮੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨ੍ਹੀਂ ਭਰ ਹੁੰਦੀ, ਕੁੜੇ
ਭੁੱਖਾ ਤਨ ਤੇ ਬੇ-ਵਿਸਾਹਾ ਮਨ ਹੈ
ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ 
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹੀਰ ਬਣਨਾਂ ਲੋਚਦੀ
ਪਰ ਮੈਥੋਂ ਤੇਰਾ ਰਾਂਝਾ ਨ੍ਹੀਂ ਬਣਿਆਂ ਜਾਣਾਂ
ਅੱਜ ਹੀਰੇ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ
ਪੁੱਠੀ ਲਿਖੀ ਜਾਣੀਂ…
ਬੇਲਿਆਂ 'ਚ ਮੈਥੋਂ ਮੱਝਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਰੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ
ਤੇਰੇ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ
ਤੇਰੇ ਛੰਨੇ ਵਾਲੀ ਚੂਰੀ
ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਜਮਾਨੇ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਣੀਂ,
ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਖਾਤਰ
ਰਾਂਝਾ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਊ ਬੇਲਾ ਛੱਡਕੇ
ਵਿਆਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸੈਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾਂ,
ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ
ਅਫਸਰ-ਸ਼ਾਹੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ 
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵਿਉਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ ਸੈਦਾ ਕਾਣਾਂ…
ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ ਕੈਦੋਂ
ਕਲਰਕ ਹੋਣਾ ਏ 
ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਦਾ,
ਉਹਦੇ ਕੋਲ
ਸਮਾਂ ਨ੍ਹੀਂ ਹੋਣਾਂ ਭਾਨੀਂ ਮਾਰਨ ਦਾ
ਚਮਚੀ ਮਾਰਦਾ ਹੋਣਾਂ ਏ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰ ਦੀ,
ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਨ੍ਹੀਂ ਹੋਣਾਂ ਮਿਲਣ ਦਾ…
ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤ ਉੱਤੇ
ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਬੁੱਢੇ ਤੱਕ
ਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ "ਹੀਰ"
ਅੱਜ ਕਿਹੜਾ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਲਿਖੇਗਾ ?
ਕਿਉਂਕਿ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ
ਤਨਖਾਹਾਂ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ
ਮਟਕਾ ਚੌਂਕ ਦੇ ਧਰਨੇ ਵਿੱਚ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸਰਕਾਰੀ ਜਬਰ ਦਾ…
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਦੇ ਮਾਰੇ
ਵਿਦੇਸ਼ੀਂ ਜਾ
ਧੰਦ ਪਿੱਟਦੇ ਹਨ ਰੋਟੀ ਵਾਸਤੇ…
ਉੱਚੇ ਬੁਰਜ ਦੀ ਮੋਰੀ
ਦੀਵਾ ਵਿਧ ਬਣਾਕੇ ਜਰੂਰ ਧਰ, ਕੁੜੇ
ਲੋਅ ਦੀਵੇ ਦੀ
ਜਦ ਫੈਲੇਗੀ ਚੌਂਹ ਕੂਟੀਂ,
ਖੇੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ
ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀਆਂ
ਲੋਥਾਂ ਹੀ ਲੱਭ ਜਾਣ
ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵੰਡਦਿਆਂ-ਵੰਡਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ
ਚੌਧਰੀਆਂ ਨੇ ਛਿਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਸਿੱਖਰ ਦੁਪਿਹਰੇ…
ਫਿਰ ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਉੱਗਣਗੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਉੱਤੇ…
ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਜਰੂਰ ਉੱਗਣਗੇ…
ਹਨੇਰਾ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ…।
*******
ਗੁਰਮੇਲ ਬੀਰੋਕੇ

ਅਜ਼ਾਦੀ

ਅਜ਼ਾਦੀ

ਨਾ ਇਥੇ ਕੋਈ ਧਰਮੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਨਾ ਸੱਚਾ ਮਰਕਸਵਾਦੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਕਦ ਆਊ ਅਜ਼ਾਦੀ

ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੀਰ ਸਲੇਟੀ ਸਾਡੀ, ਅਮੀਰਾਂ ਰਖੇਲ ਬਣਾ ਲਈ
ਕਤਲ ਕਰਨਾਂ, ਡਾਕੇ ਮਾਰਨਾਂ ਲੀਡਰਾਂ ਖੇਲ ਬਣਾ ਲਈ
ਕਰਮ ਵੇਚਦੇ, ਧਰਮ ਵੇਚਦੇ, ਭੁੱਲਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੌਂਹ ਖਾਧੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ………

ਅਖਬਾਰਾਂ ਟੀ ਵੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਖੋਰੇ,  ਕੀਹਨੂੰ ਸੱਚ ਸੁਣਾਈਏ
ਖਾਧ ਖੁਰਾਕਾਂ ਸਭ ਬਣਨ ਬਨਾਉਟੀ  ਕਿਥੋਂ ਚੰਗਾ ਖਾਈਏ
ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂਹ ਫਿੱਟ ਬੈਠਗੇ, ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਰ ਗਏ ਵਾਦੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ………

ਗਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਰ ਪਾ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਸਾੜਦੇ
ਧਰਮਾਂ ਨਾæ ਧਰਮ ਲੜਾ, ਧਰਮੀਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਚਾੜ੍ਹਦੇ
ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਰਨ  ਬਰਬਾਦੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ………

ਜੱਟ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਬਿਆਈਆਂ, ਜੱਟੀ ਦੇ ਹੱਥ ਸਿੱਕਰੀਆਂ ਪਾੜੇ
ਅਣ-ਜੰਮੀਆਂ ਧੀਆਂ ਮਾਰਨ ਇਥੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਕਦੇ ਹਨ ਲਾੜੇ
ਕੋਠੇ ਜਿੱਡੀ ਧੀ ਸੀਰੀ ਦੀ, ਪੈਸੇ ਖੁਣੋ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸ਼ਾਦੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ………

ਵਪਾਰੀ ਲੁੱਟਕੇ ਖਾਗੇ, ਕੋਈ ਨਾ ਸੁਣਦਾ ਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਧਾਹਾਂ
ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੁੱਤ ਮਾਰਤੇ ਕੌਣ ਵਿਰਾਵੇ ਰਂੋਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ
ਧੰਨ ਧੰਨ ਝੂਠ ਦੀ ਹੋਵੇ ਇਥੇ ਸੱਚਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਫਾਡੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਕਦ ਆਊ ਅਜ਼ਾਦੀ

ਨਾ ਇਥੇ ਕੋਈ ਧਰਮੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਨਾ ਸੱਚਾ ਮਰਕਸਵਾਦੀ
ਦੱਸੀਂ ਵੀਰ ਭਗਤ ਸਿੰਆਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਕਦ ਆਊ ਅਜ਼ਾਦੀ

******************

                                                       
ਗੁਰਮੇਲ ਬੀਰੋਕੇ